NEN, EN en de normen.

Europese Normen (afgekort EN) worden opgesteld onder verantwoordelijkheid van de Europese normalisatie-organisatie CEN (Comité Européen de Normalisation / European Committee for Standardization). Per lidstaat kunnen deze normen vervolgens in de eigen landstaal gepubliceerd worden door de aangesloten nationale normalisatie-instituten. Voor Nederland is dat het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) en in Duitsland bijvoorbeeld het DIN. De normen worden in Nederland vervolgens aangeduid met NEN-EN xxx, waarbij NEN de aanduiding van het nationale normalisatie-instituut is, en xxx het unieke volgnummer. 

De organisatie NEN doet meer dan alleen vertaalwerk. De NEN begeleidt en stimuleert ook de ontwikkeling van normen in Nederland. Normen zijn afspraken die marktpartijen met elkaar maken over de kwaliteit en veiligheid van hun producten, diensten en processen. Als neutrale partij inventariseert NEN vervolgens aan welke normen behoefte is en brengt de organisatie belanghebbenden bij elkaar om deze normen te financieren en ontwikkelen. Dat doet NEN zowel binnen sectoren als op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Er bestaan inmiddels ruim 1500 specifiek Nederlandse normen. Daarnaast zijn er de Europese normen (NEN-EN) of de wereldwijde normen (ISO).

In een ander NKBV-artikel kun je meer lezen over EN, CE en Persoonlijke beschermingsmiddelen. 

Wet of niet?

Normen zijn geen wetten, maar ’gedocumenteerde, niet-bindende (private) overeenkomsten die criteria voor goederen, diensten en processen vastleggen'. NEN-normen zijn dus niet bindend, maar worden door betrokken partijen vrijwillig toegepast. De normen maken daarom geen deel uit van de wet- en regelgeving. Wel kan er in wet- en regelgeving worden verwezen naar NEN-normen, zoals bijvoorbeeld in het  Bouwbesluit (geen wet maar een algemene maatregel van bestuur).

Het Bouwbesluit geeft prestatie-eisen waaraan een bouwwerk moet voldoen. Wanneer het bijvoorbeeld gaat om een minimale afmeting in meters, is eenduidig vast te stellen of deze prestatie wordt geleverd of niet. Soms vraagt de bepaling van de prestatie echter een uitgebreidere uitleg. In zo'n geval wijst het Bouwbesluit naar een NEN-norm. Wie vervolgens gebruik maakt van de NEN-norm die in het Bouwbesluit wordt genoemd weet zeker dat op dat onderdeel aan het Bouwbesluit zal worden voldaan. Het gebruik van NEN-normen is daarmee echter niet verplicht! 

Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) en periodieke keuringen

Is een klimwand een speeltoestel of een sporttoestel? In de Reikwijdtenotitie bij het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) van maart 2007 staat duidelijk omschreven dat klimwanden sporttoestellen zijn, geen speeltoestellen, en dus niet onder de WAS vallen. Speeltoestellen die onder het WAS vallen zijn wettelijk gezien keuringsplichtig (aan de NEN-EN1176) en moeten periodiek gekeurd worden. Wanneer een sporttoestel een potentieel speelrisico met zich meebrengt dan kan het WAS eventueel wel van toepassing zijn. Een klimwand die op een publiek toegankelijk speelterrein geplaatst is, zal dan onder het WAS vallen. Klimmuren in sporthallen, gymzalen en speellokalen op school zowel als klimhallen en klimobjecten voor militaire en outdooractiviteiten vallen niet onder het WAS.

Klimwanden hoeven dus wettelijk gezien NIET periodiek gekeurd te worden. De in Nederland vrijwillige NEN/EN 12572 (in de volgende paragraaf meer hierover) schrijft overigens wel voor dat klimwanden periodiek (aan de eisen in de NEN/EN 12572) gekeurd moeten worden. Dit is echter geenszins een wettelijke verplichting. 

NEN/EN 12572 - Norm voor klimhallen, boulderhallen en klimgrepen

De norm voor klimwanden, klimgrepen en boulderhallen is de NEN/EN 12572. Op het moment is dit in Nederland een vrijwillige industrienorm. Alle normdelen zijn in Nederland door NEN officieel vastgesteld, maar nergens in een wettelijk kader geplaatst. Toepassing en gebruik zijn dus op vrijwillige basis. In sommige andere Europese landen (Duitsland, Oostenrijk) is de norm wel verplicht. De norm geeft primaire richtlijnen voor de veiligheid van klimwanden, bevat voorschriften voor stabiliteitsberekeningen, voorschriften voor maxiamle valhoogtes en afmetingen van valmatten.

De NEN/EN 12572 norm bestaat al sinds 1999 maar is in april 2007 opnieuw vastgesteld en bestaat sindsdien uit drie delen. Hieronder kort de inhoud van de drie delen. 

CE 12572-1 Klimwanden

In de EN12572-1 staan vooral richtlijnen voor de stabiliteit van klimwanden en de sterkte van de zekeringspunten. Daarnaast worden er aanvullende voorschriften genoemd m.b.t. laboratoriumcertificaten, de geometrie van de zekeringen, en de wandmarkering.

• Uitgever: European Committee for Standardization. Uitgavedatum: 1 April 2007
• Engelse titel: Artificial climbing structures. Safety requirements and test methods for ACS with protection points.
• Nederlandse titel: Kunstmatige klimobjecten - Deel 1: Veiligheidseisen en beproevingsmethoden voor ACS met zelfzekeringspunten.

Inhoud: "The European Standard 12572-1 specifies the safety requirements and test methods for artificial climbing structures with protection points (short ACS). European Standard 12572-1 is applicable for ACS in normal use for sport climbing. European Standard 12572-1 is not applicable to ice climbing, dry tooling and playground equipment."

CE 12572-2 Boulderwanden

Uitgever: European Committee for Standardization. Uitgavedatum: 31 juli 2009

Engelse titel: Artificial climbing structures. Safety requirements and test methods for bouldering walls

Nederlandse titel: Kunstmatige klimobjecten - Deel 2: Veiligheidseisen en beproevingsmethoden voor klimmuren (sic).

Inhoud: "The European Standard 12572-2 specifies the safety requirements and calculation methods for bouldering walls, including the safety zone. Applicable when the bouldering is in normal use, but not applicable to ice climbing, dry tooling, playground equipment and deep water soloing. Safety requirements encompass maximum wall height, impact absorbing material, impact area, connection of modular foam safety mat elements, structural integrity, impact resistance of surface elements, hold insert resistance and falling space."

CE 12572-3 Klimgrepen

Uitgever: European Committee for Standardization. Uitgavedatum: 1 maart 2007

Engelse titel: Artificial climbing structures. Safety requirements and test methods for climbing holds

Nederlandse titel: Kunstmatige klimobjecten - Deel 3: Veiligheidseisen en beproevingsmethoden voor grepen.

Inhoud: "This part of EN 12572 is applicable to holds, which are used for the natural progression of the climber, i.e. without the use of artificial means (e.g. ice axes, crampons, hooks, nuts) on artificial climbing structures (ACS) and bouldering walls. Holds are designed to be mounted on the ACS with bolts, screws etc. Holds include large volumes or features that are designed for use without additional holds being attached to them. Volumes or features that are designed for use with additional holds attached to them are considered in part 1. The main fixation points for holds forms part of the existing layout of the ACS and are considered in EN 12572-1 and EN 12572-2. This part of EN 12572 specifies the safety requirements and test methods for holds."

Overige normen voor de klim- en bergsport

Hieronder een kort overzicht van de overige NEN-EN normen voor de klim- en bergsport:

• NEN-EN 12278:2007 en Bergbeklimmersuitrusting - Katrollen - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden
• NEN-EN 959:2007 en Bergbeklimmersuitrusting - Rotshaken - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden
• NEN-EN 958:2007 en Bergbeklimmersuitrusting - Energie-absorptiesystemen voor gebruik in "klettersteig" - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden
• NEN-EN 12277:2007 en Bergbeklimmersuitrusting - Harnasgordels - Veiligheidseisen en beproevingsmethode
• NEN-EN 569:2007 en Bergbeklimmersuitrusting - Pitons - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden
• NEN-EN 893:2010 Bergbeklimmersuitrusting - Stijgijzers - Veiligheidseisen en beproevingsmethoden.

Bronnen:

- NEN

- Infopuntbrandveiligheid.nl

- entre-prises.nl