Er worden verschillende moeilijkheidswaarderingen in de Alpenlanden gebruikt. Om nog maar te zwijgen van de landen die buiten de Alpen liggen. Daarnaast zijn er tal van verschillende schalen in de diverse bergwandelgidsjes. Ook de persoonlijke beleving van wat moeilijk is verschilt enorm. Bedenk dat die ‘middelzware’ klim van 1000 hoogtemeters voor een goedgetrainde ervaren bergsporter licht kan zijn en voor jou als beginner een uitputtingsslag. Lees in wandelgidsen altijd goed na waar de zwaarteaanduiding op is gebaseerd. De zwaarte van een tocht wordt bepaald door de technische moeilijkheden, lengte, aantal hoogtemeters en soort terrein, in relatie tot je eigen conditie en ervaring.

Een objectieve indeling?

Om de zwaarte van bergwandelroutes aan te kunnen geven zijn in de Alpenlanden klassificatiesystemen ontwikkeld voor bergwandelingen. Helaas hebben verschillende landen ieder hun eigen systeem ontwikkeld. Daarnaast berust de indeling veelal niet op objectieve criteria. We zullen hieronder uitleggen wat onder wandelingen, bergwandelingen, wandelingen voor ervaren bergwandelaars en alpiene bergwandeltochten wordt verstaan. 

Wandelingen - goed gemarkeerde paden, zonder grote stijgingen en zonder valgevaar. Probleemloos te volgen, ook zonder kaart of bergervaring. Schoenen: Sportschoenen of A-schoenen.

Bergwandelingen - Hieronder valt een groot deel van de bergwandelingen en huttenpaden. Tochten over meestal (roodwit) gemarkeerde paden en wegen. De route kan smal en lastig zijn maar is altijd zichtbaar. Steile, geëxponeerde passages zijn doorgaans beveiligd met kabels, touwen of ladders. Aanbevolen zijn enige bergwandelervaring, een goede conditie, berguitrusting en een elementair oriëntatievermogen. Schoenen: Trekkingschoenen (B-schoenen)

Routes voor ervaren bergwandelaars - Routes over zowel paden als ongebaand terrein (blokkenhellingen, sneeuwvelden). De routes zijn doorgaans gemarkeerd of aan de hand van sporen goed te vinden. Deze tochten kunnen door steil terrein lopen en geëxponeerde passages zijn niet altijd beveiligd. Deze pittige tochten zijn geschikt voor wandelaars met enige ervaring en een goed oriëntatievermogen. Je moet geen last hebben van hoogtevrees en je zeker in het terrein kunnen voortbewegen (‘Trittsicherheit’). Je handen heb je alleen nodig voor het evenwicht en een uitglijder kan soms leiden tot een gevaarlijke val. Ook met sneeuw gevulde geulen kun je op deze wandeltochten tegenkomen. In deze tochten zitten geen alpiene klimpassages of gletsjeroversteken. Schoenen: Goede trekkingschoenen (B-schoenen) noodzakelijk.

Alpiene bergtochten - Deze tochten bevinden zich op de overgang van bergwandelen naar alpinisme en zijn niet geschikt voor beginnende bergwandelaars. De routes zijn zelden gemarkeerd en niet altijd gemakkelijk te vinden. Ze voeren door steil terrein, met klimpassages en/of lopen over gletsjers. Beheersing van omgang met pickel en touw en alpiene ervaring zijn noodzakelijk.

Wie een opstap wil maken naar het het ‘echte klimwerk’ kan dergelijke alpiene bergwandelingen het beste maken onder leiding van een berggids, een stel ervaren tochtgenoten of eerst een NKBV-bergsportcursus te volgen.

Tabel 1: overzicht van de gebruikte moeilijkheidwaarderingen voor bergwandelpaden per land. 

De Zwitserse moeilijkheidswaardering 

En in Zwitserland is enkele jaren geleden een nieuwe bergwandelschaal ingevoerd van T1 (wandelen) tot T6 (moeilijke alpiene tochten). Dit is de meest doordachte èn meest recente moeilijkheidswaardering van bergwandelpaden. De moeilijkste  passage van een tocht bepaalt de moeilijkheidsgraad. Download hier de Zwitserse moeilijkheidsschaal van wandelpaden.

T1: Betreft goede, eenvoudige paden. Vlak/glooiend terrein, zonder gevaar voor een val in de diepte. Oriëntatie is probleemloos, en wandeling ook zonder kaart mogelijk.

T2: Paden met aanzienlijke hoogteverschillen. Deels steil terrein, en gevaar voor val in de diepte niet is uitgesloten. Tredzekerheid, kennis van oriëntatie en bergwandelschoenen noodzakelijk.

T3: Niet altijd een echt pad aanwezig, wel zijn er padsporen. Geëxponeerde passages zijn vaak met touw of kettingen gezekerd; handen nodig voor evenwicht. Soms steile afgronden, gruis en losse rotsen. Gevaar om te vallen. Tredzekerheid, goed oriëntatievermogen, basale alpiene vaardigheden, stevige bergwandelschoenen noodzakelijk.

T4:  Pad niet altijd zichtbaar en deels padloos. Handen zijn soms handen nodig voor de voortbeweging. Zeer steil terrein met gevaarlijke grashellingen en losse rotsen. Noodzakelijk om vertrouwd te zijn met geëxponeerd terrein; in staat terrein te beoordelen. Daarnaast uitstekend oriëntatievermogen, alpiene ervaring, goede bergwandelschoenen vereist. 

T5:  Vaak padloos met af en toe eenvoudige klimpassages tot 2e-graads. Geëxponeerd lastig terrein met puin/losse rots en/of eenvoudige sneeuwhellingen. Uitstekend oriëntatievermogen en beoordeling terrein zijn vereist. Alpiene ervaring en kennis/kunde met pickel, stijgijzers en touw noodzakelijk.

T6:  Grotendeels padloos met klimpassages tot 2e-graads. Zelden gemarkeerd. Vaak zeer geëxponeerd terrein met puin/losse rots en steile sneeuwhellingen met gevaar voor uitglijden. Ruime alpiene ervaring, uitstekend oriëntatievermogen en beheersing van alle basale alpiene touw- en zekertechnieken noodzakelijk.

Klettersteige

Klettersteige vallen buiten het bereik van de bergwandelaar. Voor deze tochten over steile rotsen via ladders en staalkabels, heb je een speciale klettersteig-uitrusting nodig. Het is erg leuk om tijdens een bergsportvakantie eens onder leiding van een gids een spannende via ferrata te beklimmen. Ook voor kinderen kan het klimmen van een (voor hen geschikte) klettersteig een enorme belevenis zijn. De overgang van een met kabels beveiligde wandelroute naar een 'echte' klettersteig is niet helemaal duidelijk. Je zult zelf moeten bepalen waar voor jou de grens ligt van wat je nog kan, wilt en durft te doen. 

Markering van wandelroutes

In de meeste Alpenlanden zijn de paden en routes voorbeeldig gemarkeerd. Op kruisingen en startpunten van wandelroutes staan doorgaans wegwijzers en als tussenmarkering dienen verfstrepen op stenen langs de paden. In Oostenrijk, Zwitserland en Frankrijk zijn als markeringen meestal rood-wit-rode verfstrepen aangebracht. In Zwitserland en Italië zijn dat ook vaak gele strepen. In Zwitserland kun je ervan uitgaan dat een met rood-wit-rood gemarkeerd pad altijd bij een berghut of dorp uitkomt. Dat is handig om te weten in geval van nood, als je bijvoorbeeld verdwaald bent.

In Italië hebben kleurmarkeringen op bomen vaak niets met de wandelpaden te maken maar ze geven de grenzen van bospercelen aan! In sommige gebieden van de Alpen lijkt de kleur van de markeringen sowieso vooral te zijn bepaald door de prijs van de lokale verf! Wanneer je onderweg al een tijd geen markeringen meer hebt gezien is het goed je ervan te vergewissen of je nog op het goede pad loopt. Ga in geval van twijfel terug naar de laatste markering en pik van daar de goede route weer op.